In de hoek van het gastenverblijf stond een kleine boekenkast. Geen bestsellers, geen managementboeken, geen thrillers. Wel: Thomas Merton, Henri Nouwen, Etty Hillesum, Hildegard von Bingen. En een bijbel, uiteraard, maar dan in een vertaling die las als poëzie. Ik pakte een dun boekje van Nouwen — ‘De gewonde genezer’ — en begon te lezen. Drie dagen later had ik het twee keer gelezen. Niet omdat het zo kort was, maar omdat elke zin om herlezen vroeg.
Lezen in een klooster is een andere ervaring dan lezen thuis. Niet omdat de boeken anders zijn (al zijn ze dat vaak ook), maar omdat jij anders bent. In de stilte van een gastenverblijf, zonder telefoon, zonder deadlines, zonder de constante achtergrondmuziek van het dagelijks leven, lees je met een aandacht die je vergeten was dat je had.
Lectio divina: lezen als luisteren
Kloostergemeenschappen kennen een leespraktijk die al vijftien eeuwen bestaat: lectio divina, letterlijk ‘goddelijke lezing’. Het is geen snelleesmethode en geen studietechniek. Het is een manier van lezen die meer op luisteren lijkt dan op informatiewinning.
Het principe is eenvoudig. Je leest een korte passage — misschien vijf regels, misschien tien. Dan stop je. Je leest dezelfde passage opnieuw, langzamer. Je let op welk woord of welke zin je raakt. Niet intellectueel, maar in je buik, in je hart. Dat woord of die zin neem je mee in stilte. Je herhaalt het in gedachten, als een kiezelsteen die je in je hand ronddraat.
Het klinkt bijna te simpel om serieus te nemen. Maar wie het probeert, ontdekt dat het een krachtige ervaring is. Je leest niet langer over iets — je leest in iets. De tekst wordt een spiegel, en wat je erin ziet, vertelt je iets over jezelf dat je met snellezen nooit had ontdekt.
Boeken die in kloosters worden gelezen
Elk klooster heeft zijn eigen bibliotheek, en die bibliotheken zijn vaak verrassend divers. Naast de verwachte religieuze werken vind je er filosofie, poëzie, natuurkunde, psychologie en soms zelfs romans. Monniken zijn belezen mensen — hun intellectuele nieuwsgierigheid kent geen grenzen, alleen hun dag kent die.
Een paar boeken die je in bijna elke kloosterbibliotheek aantreft en die ook voor niet-religieuze lezers een openbaring kunnen zijn: De regel van Benedictus — niet als religieus document, maar als handleiding voor een evenwichtig leven. Brieven aan een jonge dichter van Rainer Maria Rilke — over het belang van stilte, geduld en het uithouden van onzekerheid. Het verstoorde leven van Etty Hillesum — het dagboek van een jonge vrouw die in de donkerste tijd van de twintigste eeuw een innerlijk licht vond dat niet te doven was.
Deze boeken hebben gemeen dat ze niet gelezen willen worden als informatie, maar als uitnodiging. Ze vragen niet om je mening, maar om je aanwezigheid. En dat is precies wat de stilte van een klooster je geeft: de ruimte om aanwezig te zijn bij wat je leest.
Het cadeau van een langzaam boek
Je hoeft niet naar een klooster om langzamer te lezen. Je kunt vanavond al beginnen. Kies een boek dat je niet ‘uit’ hoeft te lezen, maar waar je in kunt vertoeven. Lees vijf bladzijden en leg het dan weg. Laat de woorden bezinken. Pak het morgen weer op. Laat het weken duren. Er is geen haast — het boek wacht op je, net zoals het klooster wacht op je.
En als je dan toch een klooster bezoekt, neem dan geen boek mee. Kijk wat er in de boekenkast van het gastenverblijf staat. Laat het boek jou kiezen in plaats van andersom. Dat is, in de geest van lectio divina, precies hoe het hoort.
Op zoek naar een boek om langzaam te lezen? Blader door onze bijbels, boeken & spellen en vind een tekst die op je wacht.
